Over schijn en massavorming: bij Herakleitos en Parmeneides [Dutch]

By James Paul Roolvink

Dit boek laat zien dat de archa sche denkers Herakleitos en Parmeneides (die rond 500 v. Chr. leefden) veel genuanceerder over massavorming ('maatschappelijke group-think') hebben gedacht dan tegenwoordig het geval is waar men veelal in cultureel-historische analyses blijft hangen.

Deze denkers laten zien hoe causaliteit, tijd, zelfbewustzijn, intersubjectiviteit en schijn innerlijk met elkaar samenhangen. Daarmee laten ze zien hoe het zelfbewustzijn ontstaat en zonder een begrip van dat ontstaan kan massavorming nooit werkelijk begrepen worden (als voorwaarde voor het ontstaat van totalitaire regimes). Van massavorming is namelijk sprake als zelfbewustzijnen hun zelven in andere zelven vinden, zodat iedereen iedereen en niemand is. Het zelf van de massamens is een onpersoonlijk zelf dat op kleurloze grijze wijze 'gekleurd' is.

TEKST OP DE ACHTERFLAP
De boeken uit de 'Ad hominem reeks' kenmerken zich doordat ze zowel voor leken als ook voor doorgewinterde psychoanalytici, antropologen, filosofen en theologen toegankelijk zijn. Dat is mogelijk omdat de taal eenvoudig is en bijna onmiddellijke spontane uitdrukking van een gedachtegang is. Het denken van de schrijver ontvouwt zich bijna letterlijk voor je ogen. Dat is mogelijk omdat de schrijvers jaren lang diep over bepaalde onderwerpen nagedacht hebben.

Massavorming (maatschappelijke group-think) als verklaring van totalitaire tendensen in onze samenleving i.t.t. een verklaring vanuit complotten heeft de laatste jaren delen van het publieke debat weten te veroveren. Daarbij hebben aanhangers van deze 'school' vaak niet in de gaten dat er duizenden jaren geleden al door oerdenkers over massavorming is nagedacht en ook nog eens op veel nauwkeurigere subtielere wijze.

Een zo'n denker is Herakleitos en de andere Parmeneides. Beiden laten zien dat wanneer het bewustzijn van het goddelijke ontbreekt de mens een massamens wordt die letterlijk vanuit het bewustzijn van de onpersoonlijke massa bij zichzelf als onpersoonlijk zelf aanwezig is. Het zelf van het zelfbewustzijn is dan onpersoonlijk iedereen en niemand. Dan kun je ook geen verantwoording afleggen, want iedereen is zelfloos niemand en niemand hoeft verantwoordelijkheid te nemen.

Herakleitos beschrijft die massamens niet primair als immoreel, maar als primair als onrein, dus het gaat hier niet om een morele verantwoording aan de medemens. Het (on)reine is een woord dat tot een sacrale dimensie behoort, zoals ook de deugden als moed. Het sacrale is in onze huidige tijd bijna volledig vergeten, waardoor verantwoording afleggen aan iets heiligs volstrekt belachelijk klinkt.

Het is Parmeneides die laat zien hoe de mens tot een massamens kan worden. Daarbij neemt hij ons mee naar hoe schijn ontstaat en wat schijn met logica en wetenschap te maken heeft. Wat in dit boek over Parmeneides ontdekt zal worden zal heel het huidige denken over zijn goddelijke gedicht ontwrichten en inspireren. Je zal beven en gefascineerd zijn. Wij moeten niet wegkijken van het feit dat Parmeneides een genezer was. Zou je een massamens van zijn zelfloze zelf kunnen genezen?

Het boek wordt afgesloten met een aantal interviews over 'De paradox in de theorie over massavorming' (James Roolvink Aspekt 2022) en twee artikelen die een 'change manager' hele concrete handvatten geeft om massavorming binnen organisaties (preventief) te overwinnen.

• Format: Paperback
• Language: Dutch
• ISBN: B0BTJBY58S
• ISBN13: 9798375420639
• Release Date: January 2023
• Publisher: Independently Published
• Length: 286 Pages
• Weight: 0.85 lbs.
• Dimensions: 0.6" x 6.0" x 9.0"